Rehinle Teminat Altına Alınmış ve Kambiyo Senedine Bağlanmış Alacakta Takip Yolu — Yargıtay İBK 2021/2 E., 2023/1 K.

Uyuşmazlık Konusu ve Hukuki Sorun

Rehinle teminat altına alınmış ve aynı zamanda kambiyo senedine (bono, poliçe, çek) bağlanmış olan bir alacak için, alacaklının aynı anda veya ardı ardına hem rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip hem de kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip yapıp yapamayacağı, yoksa bu iki takip yolundan yalnızca birini mi seçmek zorunda olduğu hususudur.

Yüksek Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 20.01.2023 tarihli ve 2021/2 E., 2023/1 K. sayılı kararında, İcra ve İflas Kanunu'nun 45/1. maddesinde yer alan "önce rehne müracaat kuralı" ile 167/1. maddesindeki kambiyo senetlerine özgü takip istisnası birlikte değerlendirilmiştir. İİK m. 167/1 uyarınca, alacağı çek, poliçe veya emre muharrer senede müstenit olan alacaklı, alacak rehinle temin edilmiş olsa bile kambiyo senetlerine mahsus haciz veya iflas yoluyla takipte bulunabilir.

Ancak kanun koyucunun İİK m. 167/1 ile alacaklıya tanıdığı bu imkan, aynı alacak için borçluya karşı hem rehnin paraya çevrilmesi yoluyla hem de kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla eşzamanlı iki ayrı takip başlatma yetkisi vermez. Aynı alacağın tahsili amacıyla birden fazla takip yoluna aynı anda başvurulması, mükerrer takip yasağına ve takip hukukunun menfaat dengesi ilkesine aykırıdır.

Bu nedenle Kurul; rehinle teminat altına alınmış ve ayrıca kambiyo senedine bağlanmış alacaklarda, alacaklının tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla dahi olsa aynı anda her iki takip yoluna başvuramayacağına, rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipten yalnızca birini tercih etmek zorunda olduğuna karar vermiştir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Somut İlkeler

• Alacaklı, hem ipotek/rehin ile güvence altına alınmış hem de kambiyo senedine bağlanmış olan alacağı için rehnin paraya çevrilmesi yoluyla takip veya kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takipten birini seçmek zorundadır.
• "Tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla" şerhi düşülse dahi, aynı alacak için aynı borçluya karşı hem rehin takibi hem de kambiyo takibi bir arada yürütülemez.
• Alacaklının önce bir takip yoluna başvurup bu takipten feragat etmeden ikinci takip yoluna başvurması halinde, borçlu ikinci takibe karşı mükerrerlik/takip engeli şikayetinde bulunabilir.
• Seçilen takip yolunda alacağın tamamının karşılanamaması (örneğin rehin tutarının borcu ödemeye yetmemesi ve kesin rehin açığı belgesi alınması) halinde kalan bakiye için diğer yola başvurulması ise mükerrer takip sayılmaz.

Bu sayfadaki yüksek mahkeme karar incelemesi genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.