Boşanma ve aile hukukundan doğan dava ve işler, 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun uyarınca özel görevli mahkemeler olan Aile Mahkemelerinde görülür. Denizli il merkezinde (Merkezefendi ve Pamukkale) ikamet eden veya davadan önce son defa altı aydan beri Denizli’de birlikte oturmuş olan eşlerin boşanma, velayet, nafaka ve mal paylaşımı davalarına Denizli Aile Mahkemeleri bakmaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (TMK) uyarınca boşanma davaları; eşlerin boşanmanın tüm mali sonuçları ve çocukların durumu üzerinde uzlaştıkları "anlaşmalı boşanma" (TMK m. 166/3) veya kusur, tazminat, nafaka ve velayet konularında uyuşmazlık bulunan "çekişmeli boşanma" şeklinde yürütülür. Her iki dava türünde de usul kurallarına uyulması, ileride telafisi güç hak kayıplarının önüne geçer.
Bu rehberde; Denizli Aile Mahkemelerindeki yargılama aşamaları, Sosyal İnceleme Raporu (SİR) ve ekonomik durum araştırması (SED) süreçleri, mal rejiminin tasfiyesi ile çocuk teslimi ve koruma tedbirlerinin uygulanma usulü ayrıntılı olarak ele alınmaktadır.
Denizli Aile Mahkemeleri ve Görev Kapsamı
Denizli Adalet Sarayı bünyesinde faaliyet gösteren Denizli Aile Mahkemeleri, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun İkinci Kitabı (Aile Hukuku - üçüncü kısım vesayet hariç) ile 4787 sayılı Kanun kapsamındaki tüm dava ve işlere bakmakla görevlidir. Denizli’nin mülhakat ilçelerinde ise müstakil Aile Mahkemesi kurulmamışsa bu davalara "Aile Mahkemesi sıfatıyla" ilgili ilçedeki Asliye Hukuk Mahkemesi bakar.
TMK m. 168 uyarınca boşanma veya ayrılık davalarında yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya davadan önce son defa altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında ise TMK m. 177 uyarınca nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- Anlaşmalı boşanma (TMK m. 166/3) ve çekişmeli boşanma (TMK m. 161-166) davaları.
- Velayetin düzenlenmesi, değiştirilmesi, kaldırılması ve çocukla kişisel ilişki kurulması davaları.
- Tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakası bağlanması ile nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması davaları.
- Edinilmiş mallara katılma rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı ve değer artış payı) ile ziynet eşyası alacağı davaları.
- Aile konutu şerhi konulması (TMK m. 194), soybağının reddi, tanıma ve babalık davaları.
- 6284 sayılı Kanun uyarınca şiddetin önlenmesine yönelik uzaklaştırma ve koruyucu/önleyici tedbir kararları.
Denizli’de Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Süreçleri
En az 1 yıl sürmüş evliliklerde eşlerin hazırladıkları anlaşmalı boşanma protokolü ile Denizli Aile Mahkemesine başvurmaları halinde, mahkeme kalemince uygun bir duruşma günü tayin edilir. Duruşmada her iki eşin de bizzat hazır bulunarak protokoldeki imzalarını ve boşanma iradelerini hâkim huzurunda teyit etmeleri zorunludur. Kararın yazılması, taraflara tebliği ve istinaf kanun yolundan feragat dilekçesi sunulmasıyla karar kesinleşir ve elektronik ortamda nüfus müdürlüğüne bildirilir.
Çekişmeli boşanma davalarında ise 6100 sayılı HMK uyarınca yazılı yargılama usulü uygulanır. Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçelerinin (dilekçeler teatisi) tamamlanmasının ardından ön inceleme duruşması yapılır. Ardından tahkikat aşamasına geçilerek tarafların delilleri toplanır, tanıklar dinlenir ve sosyal inceleme ile bilirkişi raporları alınır.
- Geçici Önlemler (TMK m. 169): Dava açıldığında hâkim, dava süresince eşlerin barınması (ortak konutun tahsisi), geçimi (tedbir nafakası) ve çocukların geçici velayeti hakkında re’sen karar verir.
- Sosyal ve Ekonomik Durum (SED) Araştırması: Kolluk birimleri, SGK, Tapu Müdürlüğü ve vergi daireleri üzerinden tarafların gelir ve malvarlığı durumu araştırılır.
- Sosyal İnceleme Raporu (SİR): Denizli Adliyesi Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğü bünyesindeki pedagog, psikolog ve sosyal çalışmacılar tarafından ebeveynler ve çocukla görüşülerek velayet hakkında mahkemeye rapor sunulur.
- Mal Rejimi Tasfiyesi: Boşanma davası ile aynı anda veya ayrı bir dava olarak açılan mal paylaşımı davasında, boşanma dosyasının kesinleşmesi bekletici mesele yapılır.
Çocuk Teslimi, Kişisel İlişki ve Koruma Tedbirleri
5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu’na eklenen hükümler uyarınca, çocuk teslimi ve çocukla kişisel ilişki kurulmasına dair Aile Mahkemesi kararları artık icra müdürlükleri tarafından değil, Adalet Bakanlığı bünyesinde kurulan "Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlükleri" tarafından harçsız ve masrafsız olarak yerine getirilmektedir. Denizli’de bu işlemler belirlenen çocuk görüşme merkezleri üzerinden sosyal çalışma görevlileri eşliğinde yürütülür.
Aile içi şiddet veya şiddet tehlikesi bulunan hallerde ise 6284 sayılı Kanun uyarınca Denizli Aile Mahkemesi hâkiminden, Cumhuriyet Başsavcılığından veya mülki amirden (aciliyet halinde kolluktan) müşterek konuttan uzaklaştırma, konuta ve işyerine yaklaşmama, iletişim araçlarıyla rahatsız etmeme ve gizlilik kararı gibi tedbirler talep edilebilir.
- Kişisel ilişki kararına aykırı hareket edilmesi halinde Adli Destek ve Mağdur Hizmetleri Müdürlüğüne başvuru ve disiplin hapsi yaptırımı.
- Hükmedilen nafakanın ödenmemesi halinde Denizli İcra Müdürlüklerinde takip başlatılması ve İİK m. 344 uyarınca Denizli İcra Ceza Mahkemesinde tazyik hapsi şikâyeti.
- Ortak konutun tapu kaydına TMK m. 194 uyarınca Tapu Müdürlüğünden veya Aile Mahkemesinden "aile konutu şerhi" işlenmesi.
Sık Sorulan Sorular
Denizli’de anlaşmalı boşanma davası ne kadar sürede sonuçlanır?
Anlaşmalı boşanma davalarında dilekçeler teatisi ve uzun tahkikat işlemleri yapılmadığından süreç oldukça kısadır. Dava açıldıktan sonra mahkemenin iş yoğunluğuna göre verilen ilk duruşma gününde tarafların hazır bulunmasıyla karar verilir; gerekçeli kararın yazılıp tebliğ edilmesi ve tarafların istinaftan feragat etmesiyle birlikte karar kesinleşerek nüfusa işlenir.
Boşanma davası açarken ayrı bir mal paylaşımı davası açmak gerekir mi?
Boşanma davası içinde boşanmanın eki (fer’isi) olarak maddi-manevi tazminat ve nafaka istenebilir; ancak evlilik içinde alınan ev, araba veya bankadaki paraların paylaşımına ilişkin "mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı)" talebi boşanmanın fer’isi değildir. Bu nedenle mal paylaşımı için ayrıca harç yatırılarak ayrı bir dava açılması ve taşınmaz/araç kayıtlarına ihtiyati tedbir konulmasının talep edilmesi gerekir.
Eşlerden biri Denizli’de, diğeri başka bir ilde yaşıyorsa dava Denizli’de açılabilir mi?
Evet. TMK m. 168 uyarınca boşanma davalarında davacının kendi yerleşim yeri mahkemesi de yetkilidir. Dolayısıyla Denizli’de yerleşik olan eş, karşı taraf başka bir şehirde veya yurt dışında ikamet etse dahi boşanma davasını Denizli Aile Mahkemesinde açabilir.
Anlaşmalı boşanma protokolünde nelere dikkat edilmelidir?
Anlaşmalı boşanma protokolünde müşterek çocukların velayetinin kime verileceği, diğer ebeveynle hangi gün ve saatlerde kişisel ilişki kurulacağı, iştirak ve yoksulluk nafakasının miktarı ve yıllık artış oranı (örneğin TÜFE), maddi-manevi tazminat, ev eşyaları, ziynetler ve mal rejimi alacakları konusunda tam ve açık bir mutabakat yer almalıdır. Protokolde açıkça düzenlenmeyen veya saklı tutulmayan mal rejimi dışındaki fer’i haklar boşanmanın kesinleşmesiyle talep edilemez hale gelebilir.
İlgili Mevzuat, İçtihat ve Hesaplama Rehberleri
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa Denizli Adliyesi mahkeme teşkilatı ve yürürlükteki mevzuat hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.