Ceza yargılaması, suç işlendiği izlenimini veren bir halin öğrenilmesiyle Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından başlatılan soruşturma evresi ve mahkemece iddianamenin kabulüyle yürütülen kovuşturma evresinden oluşur. Denizli il merkezinde (Merkezefendi ve Pamukkale ilçeleri) ve bağlı yargı çevresinde meydana gelen adli olaylarda soruşturma işlemleri Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı ve ilgili soruşturma büroları eliyle yürütülmektedir.
5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) uyarınca şüphelinin kollukta (emniyet veya jandarma birimlerinde) ya da savcılıkta ifadesinin alınması, arama, el koyma, dijital materyal incelemesi, gözaltı, adli kontrol ve tutuklama gibi koruma tedbirlerinin uygulanması sıkı kanuni şartlara bağlanmıştır. Suçtan zarar gören müşteki ve mağdurlar açısından ise şikâyet süresinin kaçırılmaması, delillerin karartılmadan toplanmasının talep edilmesi ve kovuşturma aşamasında davaya "katılan" sıfatıyla dahil olunması önem taşır.
Bu rehberde; Denizli Adliyesi bünyesindeki ceza mahkemelerinin görev alanları, soruşturma ve kovuşturma aşamalarında şüpheli, sanık ve müştekilerin kanuni hakları, Uzlaştırma Bürosu prosedürleri ve istinaf/temyiz kanun yolu süreleri mevzuat hükümleri çerçevesinde açıklanmaktadır.
Denizli Adliyesi Ceza Mahkemeleri Teşkilatı ve Görev Alanları
Denizli Adalet Sarayı (Adalet Mahallesi, Merkezefendi/Denizli) bünyesinde ceza yargılaması; suçun niteliğine, kanunda öngörülen cezanın alt ve üst sınırına ve failin yaşına göre farklı mahkemeler ve hâkimlikler tarafından yürütülür. 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun uyarınca genel görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir; kanunların ayrıca görevli kıldığı haller saklı kalmak üzere, sulh ceza hâkimliği ve ağır ceza mahkemelerinin görevleri dışında kalan tüm dava ve işlere Asliye Ceza Mahkemelerince bakılır.
Yağma (TCK m. 148-149), irtikâp, resmi belgede sahtecilik (TCK m. 204/2), nitelikli dolandırıcılık (TCK m. 158), hileli iflas, TCK’da yer alan kasten öldürme (m. 81-82), neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama (m. 87/4), taksirle ölüme neden olma (m. 85/2) ve ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezalarını gerektiren suçlarla ilgili dava ve işlere ise Ağır Ceza Mahkemeleri bakmakla görevlidir.
- Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı: Genel Soruşturma, Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddet Suçları, Bilişim Suçları, Kaçakçılık ve Örgütlü Suçlar ile Uzlaştırma Büroları aracılığıyla soruşturma işlemlerini yürütür.
- Denizli Sulh Ceza Hâkimlikleri: Soruşturma evresinde tutuklama, adli kontrol, yakalama, arama ve el koyma kararlarını verir; bu kararlara ve savcılığın kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlarına (KYOK) yapılan itirazları inceler.
- Denizli Asliye Ceza Mahkemeleri: Hakaret, tehdit, basit yaralama, mala zarar verme, bilişim suçları, trafik güvenliğini tehlikeye sokma ve 10 yıl veya daha az hapis cezasını gerektiren genel suçların kovuşturmasını yapar.
- Denizli Ağır Ceza Mahkemeleri: Kanunda sayılan katalog suçlar ile 10 yıldan fazla hapis cezasını gerektiren ağır suçların yargılamasını heyet halinde gerçekleştirir.
- Denizli Çocuk Mahkemesi ve İnfaz Hâkimliği: Suça sürüklenen çocukların yargılanması (Çocuk Mahkemesi) ile kesinleşen cezaların infazı ve denetimli serbestlik işlemlerine yönelik şikâyetleri (İnfaz Hâkimliği) karara bağlar.
Denizli Yargı Çevresi ve Mülhakat Adliyeler
CMK m. 12 uyarınca davaya bakmak yetkisi, suçun işlendiği yer mahkemesine aittir. Denizli merkez ilçeleri olan Merkezefendi ve Pamukkale’nin yanı sıra Honaz, Serinhisar, Babadağ, Baklan, Bekilli, Beyağaç ve Güney ilçelerinde işlenen suçların adli süreçleri yargı çevresi bağlantısına göre Denizli Merkez Adliyesi veya bağlı mülhakat adliyeleri üzerinden yürütülür.
Acıpayam, Buldan, Çal, Çameli, Çardak, Çivril, Kale, Sarayköy ve Tavas ilçelerinde kendi Asliye Ceza Mahkemeleri ve Cumhuriyet Savcılıkları mevcuttur. Ancak Ağır Ceza Mahkemesinin görev alanına giren suçlarda, ilgili ilçenin bağlı bulunduğu Ağır Ceza Merkezi (Denizli veya ilgili mülhakat Ağır Ceza Merkezi) yetkilidir.
- Merkezefendi ve Pamukkale ilçelerindeki karakol ve jandarma komutanlıklarında alınan ifadeler doğrudan Denizli Cumhuriyet Başsavcılığına intikal eder.
- Bilişim sistemleri, banka veya kredi kurumlarının araç olarak kullanılması suretiyle işlenen dolandırıcılık ve hırsızlık suçlarında mağdurun yerleşim yeri mahkemeleri de yetkilidir.
- Görsel veya işitsel yayınlar (sosyal medya ve internet) yoluyla işlenen hakaret ve tehdit gibi suçlarda mağdurun yerleşim yeri ve oturduğu yer mahkemesinde de soruşturma yürütülebilir (CMK m. 12/5).
Soruşturma, Uzlaştırma, Kovuşturma ve Kanun Yolu Süreci
Denizli Cumhuriyet Başsavcılığına verilen şikâyet dilekçesi veya kolluk tutanağı üzerine soruşturma numarası (Soruşturma No) alınır. Suçun CMK m. 253 kapsamında uzlaştırmaya tabi olması (örneğin basit kasten yaralama, tehdit, hakaret, konut dokunulmazlığının ihlali, basit hırsızlık, güveni kötüye kullanma) halinde dosya Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı Uzlaştırma Bürosuna gönderilir ve görevlendirilen uzlaştırmacı taraflarla müzakere yürütür.
Uzlaşma sağlanamazsa veya suç uzlaştırma kapsamı dışındaysa savcılık delilleri toplar; yeterli şüphe varsa iddianame düzenler, aksi halde kovuşturmaya yer olmadığına (takipsizlik) karar verir. İddianamenin kabulüyle açılan ceza davasında mahkemece verilen nihai kararlara karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Ceza Dairesine gönderilmek üzere istinaf başvurusunda bulunulabilir (CMK m. 273).
- Şikâyete bağlı suçlarda 6 aylık hak düşürücü süre içinde Denizli Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına başvuruda bulunulması (TCK m. 73).
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair kararlara (KYOK) karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde Denizli Sulh Ceza Hâkimliğine itiraz edilmesi (CMK m. 173).
- Basit yargılama usulü (CMK m. 251) uygulanan dosyalarda, dosya üzerinden verilen karara karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde itiraz edilerek genel hükümlere göre duruşma açılmasının talep edilmesi.
- İlk derece mahkemesi kararlarına karşı tebliğden itibaren 2 hafta içinde istinaf ve CMK m. 286 kapsamındaki kararlara karşı 2 hafta içinde Yargıtaya temyiz başvurusu yapılması.
Sık Sorulan Sorular
Denizli’de suç duyurusu (şikâyet) nereye ve nasıl yapılır?
Suçtan zarar gören kişiler, Denizli Adalet Sarayı içerisinde yer alan Denizli Cumhuriyet Başsavcılığı Müracaat ve Suçüstü Savcılığına yazılı dilekçe ile doğrudan başvurabilecekleri gibi, olayın gerçekleştiği yerdeki emniyet müdürlüğü (polis merkezi amirliği) veya jandarma komutanlığına da şikâyette bulunabilirler. Dilekçede olayın tarihi, yeri, şüpheliler ve mevcut deliller (kamera kaydı, mesaj çıktıları, darp raporu, tanık bilgileri) açıkça belirtilmelidir.
Gözaltına alınan veya ifadeye çağrılan kişi müdafi (avukat) talep edebilir mi?
Evet. CMK m. 147 ve m. 149 uyarınca şüpheli veya sanık, soruşturma ve kovuşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; kollukta veya savcılıkta ifade verirken avukatının yanında bulunmasını talep etme ve avukatı gelmeden ifade vermeme (susma) hakkına sahiptir.
Denizli Uzlaştırma Bürosundan arandığında ne yapılmalıdır?
Uzlaştırmacı tarafından yapılan davet, dosyanın CMK m. 253 kapsamında uzlaştırmaya tabi bir suç olduğunu gösterir. Taraflar uzlaştırma görüşmelerine katılıp katılmamakta ve teklif edilen edimi (zararın giderilmesi, özür vb.) kabul edip etmemekte serbesttir. Ancak edim yerine getirilerek uzlaşma sağlandığında ceza davası açılmaz ve aynı fiilden dolayı ayrıca tazminat davası açılamaz (CMK m. 253/19); bu nedenle tutanak imzalanmadan önce hukuki sonuçlarının değerlendirilmesi gerekir.
Denizli Ceza Mahkemesi kararlarına karşı istinaf incelemesi nerede yapılır?
Denizli Asliye Ceza ve Ağır Ceza Mahkemeleri tarafından verilen kararlara karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde kararı veren mahkemeye (veya başka yer mahkemesi aracılığıyla) istinaf dilekçesi verilir. Dosya, yargı çevresi bağlantısı uyarınca Bölge Adliye Mahkemesi ilgili Ceza Dairesi tarafından incelenir.
İlgili Mevzuat, İçtihat ve Hesaplama Rehberleri
İlgili Temel Kanunlar
Emsal Yüksek Mahkeme Kararları
Bu sayfa Denizli Adliyesi mahkeme teşkilatı ve yürürlükteki mevzuat hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut uyuşmazlıklar için hukuki görüş niteliği taşımaz.