Sağlık Sebebiyle Derhal Fesihte (İşK m. 25/I-b) İşçiden Savunma Alınması — Yargıtay İBK 2017/9 E., 2018/10 K.

Uyuşmazlık Konusu ve Hukuki Sorun

4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/I-b maddesi uyarınca, işçinin hastalık, kaza, doğum ve gebelik gibi hallerde işveren için iş sözleşmesini bildirimsiz fesih hakkının doğduğu (ihbar önellerini 6 hafta aşan) durumlarda, fesih iradesi açıklanmadan önce 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19/2. maddesi gereğince işçiden yazılı savunma alınmasının zorunlu olup olmadığı konusudur.

Yüksek Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Yargıtay İçtihatları Birleştirme Hukuk Genel Kurulu'nun 19.10.2018 tarihli ve 2017/9 E., 2018/10 K. sayılı kararında, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 19/2. maddesindeki lafzi düzenleme esas alınmıştır. İlgili fıkrada "Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25'inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır." hükmü yer almaktadır.

Kurul, kanun koyucunun savunma alma zorunluluğunun istisnası olarak yalnızca İş Kanunu'nun 25/II. maddesinde düzenlenen "ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller ve benzerleri"ni açıkça zikrettiğine, buna karşılık 25/I. maddesinde yer alan sağlık sebeplerini istisna kapsamına almadığına dikkat çekmiştir. İstisna hükümlerinin dar yorumlanması gerektiği ilkesi uyarınca, 25/I-b bendine dayalı fesihlerin savunma alma yükümlülüğünden muaf tutulamayacağı kabul edilmiştir.

Sağlık sebebiyle derhal fesihte bekleme süresinin (ihbar süresi + 6 hafta) dolup dolmadığının hesabı, raporların kesintisiz olup olmadığı veya işçinin rapor bitiminde işbaşı yapıp yapmadığı gibi maddi olgular hata barındırabilir. İşçiye savunma hakkı tanınması, fesih öncesinde bu maddi olguların netleşmesini ve olası hesaplama yanlışlıklarının önlenmesini sağlayacağından, iş güvencesi hükümlerinin amacı ile de uyumlu bulunmuştur.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Somut İlkeler

• İş güvencesi kapsamında bulunan belirsiz süreli iş sözleşmelerinin, İş Kanunu m. 25/I-b (ihbar süresini 6 hafta aşan kesintisiz sağlık raporu/devamsızlık) uyarınca işverence feshinden önce işçiden yazılı savunma alınması geçerlilik şartıdır.
• Savunma alınmadan gerçekleştirilen İşK m. 25/I-b fesihleri, bekleme süresi gerçekten aşılmış olsa dahi salt bu usul eksikliği nedeniyle geçersiz fesih sayılır ve şartları varsa işe iade davasının kabulüne yol açar.
• Savunma istem yazısının işçiye fesih bildiriminden önce tebliğ edilmesi ve işçiye savunmasını sunabilmesi için makul bir süre tanınması gerekir; fesih anında veya yargılama sırasında savunma alınması bu eksikliği gidermez.
• 4857 sayılı İş Kanunu m. 25/II'de düzenlenen ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hallerinde ise İşK m. 19/2'deki açık istisna hükmü gereğince savunma alma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Bu sayfadaki yüksek mahkeme karar incelemesi genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.