İdari İşlemlerde Dava Açma Süresinin Belirtilmemesi ve İYUK Süreleri — Danıştay İBK 2021/2 E., 2022/1 K.

Uyuşmazlık Konusu ve Hukuki Sorun

Özel kanunlarında genel dava açma süresinden (idare mahkemelerinde 60, vergi mahkemelerinde 30 gün) daha kısa bir özel dava açma süresi öngörülen bireysel idari işlemlerde, Anayasa'nın 40/2. maddesine aykırı olarak işlem metninde başvuru mercii ve özel dava açma süresinin gösterilmemiş olması halinde, bu işleme karşı genel dava açma süresi (60 gün) içinde dava açılıp açılamayacağı konusudur.

Yüksek Mahkemenin Hukuki Değerlendirmesi ve Gerekçesi

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu, 15.03.2022 tarihli ve 2021/2 E., 2022/1 K. sayılı kararında, Anayasa'nın 40/2. maddesinde yer alan "Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır." hükmü ile Anayasa'nın 36. maddesindeki hak arama hürriyeti ve mahkemeye erişim hakkını temel almıştır.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7/1. maddesine göre dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde 60 ve vergi mahkemelerinde 30 gündür. Özel kanunlarda öngörülen daha kısa sürelerin (örneğin 7 gün, 15 gün veya 30 gün) uygulanabilmesi için, idarenin Anayasa m. 40/2'deki yükümlülüğüne uygun davranarak muhatabı bu özel süre hakkında işlem metninde açıkça bilgilendirmiş olması gerekir.

İdarenin kendi anayasal kusuruyla idari işlemde özel dava açma süresini ve başvuru merciini göstermemesi halinde, bireyin bilmediği kısa bir özel süreye tabi tutularak davasının süre aşımından reddedilmesi mahkemeye erişim hakkını ölçüsüz biçimde kısıtlar. Bu nedenle Kurul, özel dava açma süresine tabi olmakla birlikte bu sürenin gösterilmediği idari işlemlerde İYUK m. 7'de yer alan genel dava açma süresinin (60 gün) uygulanacağına karar vermiştir.

Uygulamada Dikkat Edilmesi Gereken Somut İlkeler

• Özel kanunlarında daha kısa dava açma süresi öngörülen bireysel idari işlemlerde (örneğin 6183 s. Kanun kapsamındaki işlemler, kamulaştırma, ihale, imar veya idari para cezası işlemleri), tebliğ edilen işlemde bu özel süre ve başvuru yeri açıkça yazılmamışsa, özel süre değil İYUK m. 7'deki genel dava açma süresi uygulanır.
• İdari işlemde kanun yolu ve özel dava açma süresi usulüne uygun şekilde açıkça gösterilmişse, ilgilinin bu özel süre içinde davasını açması zorunludur.
• Anayasa m. 40/2 yükümlülüğünün ihlali dava açma süresini sınırsız hale getirmez; tebliğ tarihini izleyen günden itibaren genel dava açma süresi (idare mahkemelerinde 60 gün) içinde davanın açılması gerekir.
• Dava açma süresinin son günü çalışmaya ara verme zamanına (adli tatile) veya resmi tatile rastlarsa, İYUK m. 8 uyarınca süre uzama hükümlerinden yararlanır.

Bu sayfadaki yüksek mahkeme karar incelemesi genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayın koşullarına göre hukuki değerlendirme farklılık gösterebilir.